Türk tarihinin en çok konuşulan, en çok tartışılan ve en dikkat çekici şahsiyetlerinden biri olan Enver Paşa’yı, vefatının 104. yılında saygı ve rahmetle anıyoruz.
22 Eylül 1881 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen Enver Paşa, genç yaşta Harp Akademisi’ni başarıyla tamamlayarak Osmanlı ordusunda görev aldı. II. Meşrutiyet’in ilanında önemli rol oynayan isimlerden biri olarak kısa sürede devlet yönetiminde etkili bir konuma yükseldi. Trablusgarp Savaşı’nda gösterdiği cesaret, Balkan Savaşları’nda Edirne’nin geri alınmasındaki katkısı ve Birinci Dünya Savaşı yıllarında üstlendiği sorumluluklarla Osmanlı Devleti’nin son dönemine damgasını vuran devlet adamlarından biri oldu.
Enver Paşa’nın hayatı, yalnızca askerî başarılar ve siyasi kararlarla değil; aynı zamanda idealleri, inancı ve Türk dünyasına duyduğu bağlılıkla da şekillendi. O, parçalanmakta olan bir imparatorluğun yeniden ayağa kalkabileceğine inanan, bunun için büyük riskler alan ve hayatını bu uğurda ortaya koyan bir liderdi. Aldığı kararlar bugün tarihçiler tarafından farklı yönleriyle değerlendirilmekte, başarıları kadar hataları da bilimsel bir bakış açısıyla tartışılmaktadır. Ancak bütün bu tartışmaların ötesinde değişmeyen gerçek, Enver Paşa’nın hayatını inandığı dava uğruna feda etmiş bir asker ve devlet adamı olduğudur.
Mondros Mütarekesi’nin ardından yurt dışına çıkan Enver Paşa, Türk ve İslam coğrafyalarının bağımsızlığı için çalışmalarını sürdürdü. Özellikle Türkistan’da yürüttüğü faaliyetler, onun yalnızca Osmanlı sınırlarıyla sınırlı düşünmeyen, Türk dünyasının geleceğine yönelik büyük ideallere sahip bir isim olduğunu göstermektedir. Sovyet kuvvetlerine karşı verdiği mücadele sırasında, 4 Ağustos 1922 tarihinde bugünkü Tacikistan sınırları içerisinde yer alan Belcivan yakınlarında şehit düştü.
Enver Paşa’nın ardından geçen bir asrı aşkın süreye rağmen ismi, tarih kitaplarında, akademik çalışmalarda ve kamuoyunda canlılığını korumaktadır. Kimileri onu büyük bir kahraman, kimileri ise eleştirilmesi gereken bir devlet adamı olarak değerlendirse de tarihî şahsiyetlerin kendi dönemlerinin şartları içerisinde ele alınması gerektiği unutulmamalıdır. Tarih, övgü ya da yergiden ziyade objektif değerlendirmelerle anlam kazanır.
Bugün bizlere düşen görev; geçmişimizi bütün yönleriyle öğrenmek, tarihî şahsiyetlerimizi peşin hükümlerden uzak bir anlayışla değerlendirmek ve onların bıraktığı mirastan dersler çıkarmaktır. Enver Paşa’nın cesareti, fedakârlığı, vatan sevgisi ve idealleri uğruna gösterdiği mücadele, Türk tarihinin önemli sayfalarından biri olarak hatırlanmaya devam edecektir.
Vefatının 104. yılında Enver Paşa’yı rahmet, saygı ve minnetle yâd ediyor; başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bağımsızlık ve vatan uğruna mücadele eden tüm kahramanlarımızı şükranla anıyoruz.
Ruhu şad, mekânı cennet olsun.
