Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 11 Ağustos’ta Nahçıvan’a gerçekleştirdiği ziyaret, bölgenin ulaştırma, enerji, savunma ve ekonomik kalkınma politikaları açısından önemini yeniden gündeme taşıdı. Zengezur bağlantısına ilişkin altyapı çalışmalarının ilerlemesiyle Nahçıvan’ın, Azerbaycan’ın ana karası ile Türkiye arasında stratejik bir ulaşım merkezi haline gelmesi hedefleniyor.

Zengezur güzergâhının hayata geçirilmesi, Azerbaycan ile Nahçıvan arasındaki kara bağlantısının güçlendirilmesinin yanı sıra Türkiye’nin Kafkasya ve Orta Asya’ya uzanan ulaşım ağındaki konumunu da etkileyebilecek nitelikte. Türkiye Ticaret Bakanlığı da koridorun tamamlanmasıyla Anadolu ve Nahçıvan’ın Azerbaycan ve Hazar Denizi üzerinden Orta Asya’ya bağlanacağını belirtiyor.

Nahçıvan’ın ulaşım merkezi olarak konumu güçleniyor

Nahçıvan, coğrafi olarak Azerbaycan’ın ana topraklarından ayrı konumda bulunmasına rağmen Türkiye, İran ve Ermenistan’a komşu olması nedeniyle Güney Kafkasya’nın önemli bağlantı noktalarından biri olarak öne çıkıyor.

Zengezur bağlantısının oluşturulmasıyla Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan arasında kesintisiz ulaşım imkânının sağlanması ve bölgedeki ticari hareketliliğin artırılması amaçlanıyor.

Bu güzergâhın Türkiye ile birleşmesi halinde Nahçıvan, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki mevcut kara bağlantısının yanı sıra demir yolu ulaşımında da önemli bir geçiş noktası haline gelebilecek.

Koridorun kapsamı genişliyor

Zengezur Koridoru başlangıçta ağırlıklı olarak kara ve demir yolu bağlantısı üzerinden değerlendirilirken, son dönemde güzergâhın enerji ve dijital altyapı açısından da genişletilmesine yönelik açıklamalar gündeme geldi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, koridordan fiber optik kabloların ve elektrik hatlarının geçirilmesinin, ilerleyen aşamalarda ise petrol ve doğal gaz boru hatlarının da değerlendirilmesinin mümkün olduğunu açıkladı.

Bu yaklaşım, Zengezur’u yalnızca bir ulaşım güzergâhı olmaktan çıkararak ulaştırma, enerji ve dijital iletişim altyapılarının kesiştiği çok işlevli bir bölgesel koridor haline getirme hedefini ortaya koyuyor.

Türkiye-Orta Asya bağlantısında yeni hat

Koridorun Türkiye açısından en önemli boyutlarından biri, Orta Koridor ile oluşturabileceği bağlantı.

Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye ulaşan güzergâhın Kars-Iğdır hattıyla bütünleşmesi, Türkiye’nin Azerbaycan ve Hazar üzerinden Orta Asya’ya ulaşım kapasitesini artırabilir.

Bu bağlantı aynı zamanda Çin ve Orta Asya’dan Avrupa’ya uzanan alternatif ticaret güzergâhlarının çeşitlendirilmesine katkı sağlayabilir. Böylece Türkiye’nin Avrasya ulaşım ağındaki transit ülke konumu daha da güçlenebilir.

Türk dünyasının ekonomik entegrasyonu açısından önem taşıyor

Zengezur bağlantısının tamamlanması, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki ulaşım bağlantısının güçlenmesinin ötesinde, Türk dünyasının ekonomik entegrasyonu açısından da önem taşıyor.

Azerbaycan üzerinden Hazar Denizi’ne, buradan Orta Asya’ya ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanabilecek kesintisiz ulaşım ağının güçlenmesi; ticaret, lojistik, enerji ve dijital bağlantı alanlarında yeni iş birliği imkanları oluşturabilir.

Bu nedenle Zengezur hattının yalnızca Azerbaycan-Nahçıvan bağlantısı olarak değil, Avrasya’daki doğu-batı ulaşım ağının bir parçası olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Güney Kafkasya’da yeni ekonomik denklem

Zengezur güzergâhının hayata geçirilmesi Ermenistan açısından da yeni ekonomik ve transit imkanlar oluşturabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Koridorun Ermenistan topraklarından geçen bölümünün işletilmesi, ülkenin bölgesel ulaşım ağlarına daha fazla dahil olmasına ve transit gelirleri elde etmesine imkan sağlayabilir. Aynı zamanda Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinde ekonomik karşılıklı bağımlılığın gelişmesi, bölgesel normalleşme açısından yeni bir zemin oluşturabilir.

Bu nedenle Zengezur bağlantısı, yalnızca ulaşım altyapısı değil, Güney Kafkasya’da ekonomik ilişkilerin yeniden şekillenmesine yönelik bir araç olarak da öne çıkıyor.

Nahçıvan’ın stratejik rolü artıyor

Altyapı yatırımlarının tamamlanması ve bölgesel bağlantıların güçlendirilmesi halinde Nahçıvan’ın Azerbaycan açısından stratejik önemi daha da artabilir.

Türkiye ile Azerbaycan arasında doğrudan bağlantı sağlayan konumu, İran ve Güney Kafkasya’ya yakınlığı ve Hazar üzerinden Orta Asya’ya uzanan ulaşım ağlarına eklemlenme potansiyeli, Nahçıvan’ı bölgesel lojistik sistem içerisinde önemli bir düğüm noktası haline getirebilir.

Bu gelişmeler, Nahçıvan’ın yalnızca Azerbaycan’ın ana karasından ayrı bir özerk bölge olarak değil, Türkiye, Güney Kafkasya, Hazar ve Orta Asya arasındaki ekonomik bağlantıların kesiştiği stratejik bir merkez olarak konumlandırılmasına yönelik süreci güçlendirebilir.

Avrasya ulaşım ağında yeni bir aşama

Zengezur Koridoru’nun tamamlanması halinde ortaya çıkacak tablo, Azerbaycan-Nahçıvan-Türkiye hattının çok daha geniş bir Avrasya ulaşım sistemine bağlanması olacak.

Bu nedenle projenin etkisi yalnızca iki ülke arasındaki ulaşımın geliştirilmesiyle sınırlı kalmayabilir. Ticaret hacminin artırılması, lojistik sürelerin kısaltılması, enerji ve dijital altyapının geliştirilmesi ve Türk dünyası arasındaki ekonomik bağlantıların güçlendirilmesi açısından yeni imkanlar ortaya çıkabilir.

Zengezur-Nahçıvan-Türkiye hattının önümüzdeki dönemde Güney Kafkasya’nın ulaşım ve ekonomi haritasında önemli bir konuma ulaşması beklenirken, koridorun Orta Koridor ile bütünleşmesi Nahçıvan’ın Avrasya’daki stratejik önemini daha da artırabilir.

Kaynak: AA