Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Rusya’nın Türk Devletleri Teşkilatına (TDT) gözlemci üye olarak katılması yönündeki önerisi, teşkilatın üyelik kriterlerini yeniden gündeme taşıdı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un öneriye olumlu yaklaşan açıklamasının ardından konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, mevcut tüzük hükümlerinin Rusya’nın gözlemci üyeliğine engel oluşturduğunu belirtti.

Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen TDT 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin ardından konuşan Zorlu, gözlemci üyelik için Türk dillerinden veya akraba dillerden birinin ülke genelinde devlet dili ya da resmî dil olarak kabul edilmesi gerektiğini ifade etti.

Gözlemci üyelik için ülke genelinde resmî dil şartı

TDT’nin ortak dil, tarih, kültür ve gönüllülük esaslarına dayalı bağımsız bir işbirliği mekanizması olduğunu vurgulayan Zorlu, 2021 yılında İstanbul Zirvesi’nde kabul edilen teşkilat tüzüğüne dikkat çekti.

Zorlu, mevcut düzenlemelere göre gözlemci üyelik başvurusunda bulunacak devletlerin Türk dillerinden veya akraba dillerden birini ülke genelinde resmî yazışma dili olarak kabul etmiş olması gerektiğini belirtti. Bu nedenle Rusya’nın mevcut hukuki çerçevede doğrudan gözlemci üye olmasının mümkün görünmediğini kaydetti.

Rusya Federasyonu bünyesinde Tataristan, Başkurdistan ve Yakutistan başta olmak üzere milyonlarca Türk halkının yaşadığına işaret eden Zorlu, bu bölgelerle Türkiye ve Türk dünyası arasındaki kültürel bağların önemini vurguladı.

Üçüncü ülkeler için TDT Plus modeli

Zorlu, gözlemci üyelik kriterlerini karşılamayan ancak teşkilatla işbirliği geliştirmek isteyen ülkeler için TDT Plus modelinin kullanılabileceğini belirtti.

Bu model kapsamında, üye ülkelerin ortak onayıyla üçüncü ülkelerle dışişleri bakanları veya devlet başkanları düzeyinde üst düzey toplantılar gerçekleştirilebileceğini ifade eden Zorlu, Rusya’dan resmî bir talep gelmesi hâlinde konunun Türk dünyasının ortak menfaatleri doğrultusunda değerlendirilebileceğini söyledi.

TÜRKSOY için yeniden işbirliği çağrısı

Zorlu, Rusya ile kültürel diyaloğun geliştirilmesi amacıyla TÜRKSOY üzerinden de işbirliği kurulabileceğini dile getirdi.

Rusya Federasyonu bünyesindeki Altay, Tuva, Çuvaş, Başkurt, Yakut ve Tataristan’ın 1993 yılında kurulan Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatında (TÜRKSOY) gözlemci üyelik statüsüne sahip olduğunu hatırlatan Zorlu, Moskova’nın 2015 yılında aldığı kararın ardından bu ilişkilerin fiilen durduğunu belirtti.

Zorlu, TÜRKSOY bünyesindeki kültürel ilişkilerin yeniden canlandırılması çağrısında bulunarak, iki taraf arasındaki ortak kültürel mirasın işbirliği için önemli bir zemin oluşturduğunu ifade etti.

“2027 Türk dünyasının yılı olacak”

Ankara Zirvesi’nin 163 maddelik Ankara Bildirisi ile önemli bir aşamaya ulaştığını belirten Zorlu, Türkiye’nin TDT dönem başkanlığını devraldığını hatırlattı.

Beştepe Millet Ormanı’nda açılan Medeniyet Parkı’nın da Türk dünyasının ortak tarihini gelecek nesillere aktaran sembolik bir değer taşıdığını ifade eden Zorlu, 2027 yılında Türk dünyasına yönelik çalışmaların ve kurumsal işbirliğinin daha fazla gündeme geleceğini söyledi.

Kaynak: TRT Avaz