ASTANA – Kazakistan’da 70 yılı aşkın süredir doğal ortamında görülmeyen kaplanların tarihi yaşam alanlarına yeniden kazandırılması amacıyla yürütülen program kapsamında, ikinci Amur kaplanı doğaya salındı.
Kazakistan’ın Almatı bölgesindeki İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi’nde 31 Ekim’de gerçekleştirilen çalışmayla, “Amur” adı verilen erkek kaplan doğal yaşam alanına bırakıldı. Böylece temmuz ayında doğaya salınan “Ümit” adlı dişi kaplanın ardından programın ikinci aşaması da hayata geçirildi.
Doğaya salınma törenine Kazakistan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Alibek Kuantırov, Orman ve Yaban Hayatı Komitesi Başkanı Daniyar Turgambayev, Amur Kaplanı Merkezi Genel Müdürü Sergey Aramilev ve projede görev alan uzmanlar katıldı.
Bakan Kuantırov, kaplanların Kazakistan’a geri kazandırılmasının uzun soluklu uluslararası işbirliğinin sonucu olduğunu belirterek, hedeflerinin yalnızca hayvanları tarihi yaşam alanlarına döndürmek değil, doğal ortamında bağımsız yaşayabilen ve üreyebilen sürdürülebilir bir kaplan popülasyonu oluşturmak olduğunu ifade etti.
Amur, doğada bağımsız yaşayabilecek durumda
Kazakistan’a getirildikten sonra İle-Balhaş Rezervi’nde özel olarak hazırlanan adaptasyon alanında uzmanların gözetiminde tutulan Amur, doğaya bırakılmadan önce veteriner kontrollerinden ve davranış testlerinden geçirildi.
Uzmanlar, kaplanın sağlık durumunu, avlanma becerilerini, kendi başına besin bulma yeteneğini ve insan varlığına verdiği tepkiyi değerlendirdi. Testlerin ardından Amur’un doğal ortamında bağımsız yaşayabilecek durumda olduğu belirlendi.
Kaplanın hareketlerini ve yeni yaşam alanına uyum sürecini izlemek amacıyla kendisine uydu takip tasması takıldı.
Daha önce doğaya salınan Ümit’in ise rezervdeki yaşamına uyum sağladığı ve kendi başına avlandığı bildirildi. Hareketleri uydu tasması aracılığıyla takip edilen dişi kaplanın adaptasyon sürecinin olumlu ilerlediği belirtildi.
Yetişkin kaplanlarla birlikte Kazakistan’a getirilen iki yavru ise uzmanların gözetiminde büyümeye devam ediyor. Yavruların doğaya bırakılmasına ilişkin karar, gerekli yaşa ulaşmaları ve değerlendirmelerden geçmelerinin ardından verilecek.
Kaplanların tarihi yaşam alanı yeniden oluşturuluyor
Kazakistan’da kaplanların yeniden doğal yaşam alanlarına kazandırılması amacıyla 2018 yılında İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi kuruldu. Program kapsamında doğal yaşam alanlarının ve sazlık ormanların iyileştirilmesi, besin kaynaklarının artırılması ve koruma altyapısının geliştirilmesi için çalışmalar yürütülüyor.
Kaplanların temel besin kaynakları arasında bulunan yabani toynaklı hayvanların sayısını artırmak amacıyla bölgeye Buhara geyikleri ve kulanlar yerleştirildi. Bu yıl eylül ayında Altın-Emel Milli Parkı’ndan 30 kulan İle-Balhaş Rezervi’ne nakledildi.
Mayıs 2026’da Rusya’nın Habarovsk bölgesinden iki yetişkin Amur kaplanı ve iki yavru olmak üzere toplam dört kaplan Kazakistan’a getirildi. Hayvanlar, doğaya bırakılmadan önce rezervdeki özel adaptasyon alanlarında uzmanların gözetimine alındı.
Amur kaplanı, Turan kaplanının yeniden dönüşü için seçildi
İle Nehri Vadisi ve Güney Balkaş bölgesi, tarih boyunca Turan kaplanının (Hazar kaplanı) doğal yaşam alanları arasında yer alıyordu. Ancak doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi, av hayvanlarının azalması ve kaçak avcılık nedeniyle Turan kaplanı 20. yüzyılın ortalarında Kazakistan’da yok oldu.
Bilimsel araştırmalar, Turan kaplanı ile Amur kaplanının genetik açıdan birbirine çok yakın olduğunu ortaya koydu. Bu nedenle Amur kaplanı, Orta Asya’daki tarihi yaşam alanlarında yeniden kaplan popülasyonu oluşturulması için uygun kaynak popülasyon olarak değerlendiriliyor.
Kazakistan’ın yürüttüğü programla, 70 yılı aşkın sürenin ardından kaplanların ülkenin doğal yaşam alanlarına dönüşü ve bölgede sürdürülebilir bir popülasyon oluşturulması hedefleniyor.
Kaynak: AA
