Ahıska Türklerinin 14 Kasım 1944 tarihinde Sovyetler Birliği tarafından ana vatanlarından zorla sürgün edilmesinin üzerinden 82 yıl geçti. Dönemin Sovyet lideri Josef Stalin’in emriyle gerçekleştirilen sürgün, binlerce insanın hayatını kaybetmesine, yüz binlerce kişinin farklı coğrafyalara dağılmasına ve nesiller boyunca süren bir vatan hasretine neden oldu.

Gürcistan’ın Türkiye sınırında bulunan Ahıska bölgesinde yaşayan Türkler, 14 Kasım 1944 gecesi evlerinden çıkarılarak yük vagonlarına bindirildi. Hazırlanmaları için kendilerine yalnızca birkaç saat verilen ailelerin yanlarına eşyalarını almalarına da izin verilmedi. Zorlu yolculuğun ardından Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan başta olmak üzere Orta Asya’nın farklı bölgelerine yerleştirildiler.

Sürgün yıllarında ağır yaşam koşulları

Ahıska Türkleri, sürgün sonrasında yalnızca ana vatanlarından uzak kalmakla değil, ağır kısıtlamalarla da mücadele etmek zorunda kaldı. Sovyet yönetimi tarafından uygulanan sıkıyönetim kapsamında yerleşim bölgelerinden izinsiz ayrılmaları yasaklandı. Şehir merkezlerine yerleşmeleri engellenen Ahıskalılar, uzun yıllar boyunca çalışma ve yaşam koşullarının ağır olduğu bölgelerde hayatlarını sürdürmeye çalıştı.

Sürgün yolculuğunda açlık, soğuk ve hastalık nedeniyle çok sayıda insan yaşamını yitirdi. Ailelerin birbirinden ayrıldığı, çocukların yakınlarını kaybettiği bu süreç, Ahıska Türklerinin toplumsal hafızasında derin izler bıraktı.

1989 Fergana Olayları yeni bir göç dalgasına yol açtı

Orta Asya’da yaşamlarını sürdürmeye çalışan Ahıska Türkleri, 1989 yılında Özbekistan’ın Fergana Vadisi’nde yaşanan olayların ardından yeniden göç etmek zorunda kaldı. Bölgede artan şiddet ve güvenlik sorunları nedeniyle binlerce Ahıskalı, başta Azerbaycan olmak üzere farklı ülkelere yerleşti.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Ahıska Türklerinin bir bölümü Rusya, Ukrayna ve diğer ülkelere göç etti. 2004 ve 2005 yıllarında Birleşmiş Milletler Uluslararası Göç Örgütünün desteğiyle binlerce Ahıska Türkü ABD’ye yerleştirildi. Ukrayna’nın doğusunda 2014 yılında başlayan çatışmalar ise bölgede yaşayan Ahıskalılar için yeni bir göç sürecini beraberinde getirdi.

Türkiye, Ahıska Türklerinin yerleşim sürecine destek verdi

Türkiye, özellikle Ukrayna’daki çatışmalardan etkilenen Ahıska Türklerinin güvenli bölgelere yerleştirilmesi için çalışmalar yürüttü. Bu kapsamda bazı aileler Erzincan’ın Üzümlü ve Bitlis’in Ahlat ilçelerine yerleştirildi. Türkiye’nin farklı şehirlerinde de Ahıska Türkü aileler yaşamlarını sürdürüyor.

Bugün Ahıska Türkleri Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Rusya, ABD ve Ukrayna başta olmak üzere dünyanın farklı ülkelerinde hayatlarına devam ediyor.

82 yıl sonra da ana vatana dönüş umudu sürüyor

Aradan geçen 82 yıla rağmen Ahıska Türklerinin ana vatanlarına dönüş talebi gündemdeki yerini koruyor. Sürgün sırasında ve sonrasında yaşananların unutulmaması, tarihsel gerçeklerin gelecek nesillere aktarılması ve geri dönüş sürecinin uluslararası platformlarda gündeme taşınması, Ahıska Türklerinin temel talepleri arasında bulunuyor.

Her yıl 14 Kasım’da düzenlenen anma etkinlikleriyle sürgünde hayatını kaybedenler anılırken Ahıska’ya duyulan özlem de yeniden dile getiriliyor. Aradan geçen kuşaklara rağmen ana vatanla kurulan bağın korunması, Ahıska Türklerinin kimlik ve kültürlerini yaşatma mücadelesinin önemli bir parçası olmayı sürdürüyor.

Kaynak: TRT Avaz