İbrahim SOYTÜRK

İskitler kim? Kısaca Özetlemek Gerekirse:

• Adları: Batı kaynaklarında İskit (Scythians), Doğu’da Saka olarak bilinirler. İranlılar onlara Saka, Yunanlar Skytai, Çinliler Sai demiştir.
• Zamanları: MÖ 900 – MÖ 200 arası en güçlü dönemleridir.
• Coğrafyaları: Orta Asya, Karadeniz’in kuzeyi, Kafkasya, İran içlerine kadar uzanan geniş bir bölgede yaşamışlardır.
• Yaşam Tarzı: Göçebe, atlı savaşçı, okçulukta usta bir topluluktur.
• Dil ve Köken: Dilleri tam olarak bilinmemekle birlikte Türk diliyle bağları olduğuna dair görüşler güçlüdür. Ayrıca Altaylı veya İrani oldukları da bazı kaynaklarda öne sürülmüştür.

Öne Çıkan Özellikleri:

• Atı evcilleştiren ve savaşta kullanan ilk kavimlerden biri olarak bilinirler.
• Kadın savaşçılar barındıran toplum yapısıyla efsanelere ve Amazon mitine ilham vermişlerdir.
• Sanatlarında “hayvan üslubu” denen stil görülür; altın takılar, kemer tokaları, savaş gereçleri günümüze kadar ulaşmıştır.
• Bozkırda yaşadıkları için çadır (yurt), keçeden yapılan eşyalar ve hareketli yaşam karakteristikleridir.
• Ölüm kültürü çok gelişmiştir. Kurgan (tümülüs) mezarları oldukça zengindir.

Tarihteki Yansımaları:

• Herodot, İskitler hakkında yazılar yazan ilk tarihçidir. Onlara dair pek çok efsanevi hikâye onun “Tarihler” adlı eserinde geçer.
• İskitlerin torunları olarak Hunlar, Göktürkler ve daha sonraki Türk kavimleri gösterilir.
• MÖ 7. yüzyılda Anadolu’ya kadar ilerlemiş, Asur ve Medlerle savaşmışlardır.

İskitler Türk müdür?

Bu soruya tarihçiler arasında tam bir fikir birliği yoktur, ama birçok Türk tarihçi (özellikle Zeki Velidi Togan, Bahaeddin Ögel, İbrahim Kafesoğlu) ve modern araştırmalar, İskitleri proto-Türk topluluklarıyla aynı soydan kabul eder.

Örnekler:

• Altın Elbiseli Adam: Kazakistan’da bir İskit prensi mezarında bulunmuştur. Üzerindeki altın zırh, İskitlerin sanattaki yüksek zevkini ve savaşçı kimliğini yansıtır.
• Pazırık Kurganı: Sibirya’da bulunan bu İskit mezarlarında dövmeli mumyalar, halılar ve günlük eşyalar ortaya çıkmıştır.

İskitler, tarihin en etkili bozkır uygarlıklarından biridir.
Türk tarihinin başlangıç dönemlerini anlamak için kilit bir halkadır.
Gerek savaşçılıkları, gerek sanatları, gerekse bozkır kültürüne katkıları ile hem Türklerin hem de Avrasya medeniyetinin kök taşıdır.