Kazakistan’ın batısındaki Saraycık bölgesinde 1909’da yapılan arkeolojik kazılarda bulunan 13–14. yüzyıla tarihlenen bir seramik testi (Saraycık Testisi), Türk kültür ve edebiyat tarihine ilişkin önemli ipuçları sağlıyor. Bu sıradan gibi görünen toprak testinin üzerine işlenmiş yazıların incelenmesi, eser üzerinde klasik Türk-İslam edebiyatının izlerini ortaya koydu.

Testideki yazıların Karahanlı Türkçesiyle yazılmış iki beyit olduğu belirlendi ve bu beyitlerden ilki, Yusuf Has Hacib’in 11. yüzyılda kaleme aldığı ünlü eser Kutadgu Bilig’den birebir alınmış bir alıntı olarak tanımlandı. Bu beyitte akıl, dil ve söz arasındaki ilişkiler öğütleyici bir dille anlatılıyor.

Uzmanlar, bu buluntunun sadece elit çevrelerde değil, gündelik hayatta kullanılan eşyalarda dahi edebî ve tasavvufî düşüncenin ne kadar yaygın olduğunu gösterdiğini söylüyor. Öte yandan testinin üzerindeki ikinci beyitin tasavvufî anlam taşıdığı ve bilgi ile sanatın önemine vurgu yaptığı belirtiliyor.

Bu keşif, Karahanlı coğrafyasında doğmuş bir edebî mirasın yüzyıllar sonra ve farklı coğrafyalarda somut bir nesne üzerinden izlenebilmesine imkân veriyor; böylece Orta Çağ Türk toplumlarının ortak kültürel ve entelektüel bağlarını anlamamızda yeni bir pencere açıyor.

Kaynak: TRT Haber