Türkiye’de uzun yıllardır kronik bir sorun olarak tartışılan “beyin göçü” kavramı, son dönemde yön değiştiren bir tabloyla yeniden gündeme geldi. Yurt dışında kariyer yapan nitelikli mühendis ve araştırmacıların Türkiye’ye geri dönüşü, özellikle savunma sanayiinde dikkat çekici bir ivme kazanmış durumda. Bu değişimin en somut örneklerinden biri ise ASELSAN’ın hayata geçirdiği “Next Big Move to Türkiye (NBMT)” programı oldu.

ASELSAN tarafından paylaşılan verilere göre, NBMT programı kapsamında son 7 yılda 294 mühendis yurt dışından Türkiye’ye dönerek kuruma katıldı. Bu sayının 137’si yalnızca 2025 yılı içinde gerçekleşti. Uzmanlar, bu tabloyu yalnızca bir insan kaynakları başarısı olarak değil, Türkiye’nin yüksek teknoloji ve Ar-Ge kapasitesinde ulaştığı yeni eşiğin göstergesi olarak değerlendiriyor.

Dönüşün arkasındaki neden ne?

Söz konusu dönüşlerin temelinde maaş avantajı ya da nostaljik bağlardan çok daha derin bir motivasyon yatıyor. Yurt dışında önemli teknoloji merkezlerinde çalışmış mühendislerin Türkiye’yi tercih etmesinde üç ana unsur öne çıkıyor:

• Teknik açıdan tatmin edici ve büyük ölçekli projeler
• Dünya standartlarında Ar-Ge ve mühendislik ortamı
• Gerçek ve stratejik etki yaratma imkânı

Radar sistemleri, elektronik harp, otonom platformlar, haberleşme altyapıları ve yapay zekâ destekli savunma çözümleri gibi alanlar; küresel ölçekte sınırlı sayıda ülkenin çalışabildiği, yüksek karmaşıklık düzeyine sahip problem setleri sunuyor. ASELSAN’ın bu alanlarda yürüttüğü projeler, mühendisler için Türkiye’yi yeniden cazip bir merkez haline getiriyor.

Maaştan çok “anlam” faktörü

Dikkat çeken bir diğer nokta ise, Türkiye’ye dönen mühendislerin önemli bir kısmının yurt dışındaki kazançlarının altında maaşlarla çalışmayı kabul etmesi. Bu durum, karar sürecinde ekonomik faktörlerden ziyade “yaptığı işin anlamı” sorusunun öne çıktığını gösteriyor.

Uzmanlara göre, ülkenin savunma altyapısına ve teknolojik bağımsızlığına katkı sunan projelerde yer almak, birçok mühendis için küresel teknoloji merkezlerindeki kariyer seçeneklerine kıyasla daha güçlü bir motivasyon oluşturuyor.

ASELSAN’dan ekosistem mesajı

Uzun yıllar boyunca Türkiye’de nitelikli insan kaynağının en büyük sorunlarından biri, çalışabilecekleri ölçekte ve iddiada projelerin sınırlı olmasıydı. Son dönemde ise özellikle savunma sanayiinde yürütülen projelerin, Avrupa ve ABD’deki muadilleriyle rekabet edecek hatta bazı alanlarda daha ileri bir noktaya ulaştığı ifade ediliyor.

Bu yönüyle ASELSAN, yalnızca bir kurum olarak değil; aynı zamanda yüksek teknoloji ekosistemi adına güçlü bir sinyal veriyor.

Etki yalnızca sayısal değil

Yurt dışından dönen mühendislerin katkısı, istihdam rakamlarının ötesine geçiyor. Bu isimler;

• Farklı çalışma kültürlerini,
• Yüksek kalite ve standart beklentilerini,
• Küresel mühendislik disiplinini,
• Yenilikçi bakış açılarını

beraberlerinde getirerek kurum içi kaliteyi ve üretkenliği artırıyor. Uzmanlar bu durumu, “sayısal artıştan ziyade kalite çarpanı etkisi” olarak tanımlıyor.

Yeni bir model mümkün mü?

ASELSAN örneği, beyin göçünün kaçınılmaz bir kader olmadığını ortaya koyuyor. Aynı yaklaşımın yapay zekâ, yarı iletkenler, uzay ve havacılık, siber güvenlik ve enerji teknolojileri gibi stratejik alanlara yayılması halinde, Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda tersine beyin göçünü daha geniş ölçekte deneyimleyebileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre, beyin göçünü durdurmanın yolu kısıtlayıcı politikalar değil; nitelikli insanların gitmek istemeyeceği ölçekte, iddialı ve anlamlı projeler üretmekten geçiyor. ASELSAN’ın NBMT programı ise bu yaklaşımın somut ve güncel bir örneği olarak öne çıkıyor.

Bultürk Haber Merkezi

Fotoğraf: TRT Haber